Rừng ngập mặn không chỉ có cây

11 November 2013 | Article
0 CommentsWrite a comment

Hiện nay, trên thế giới đang thực hiện một số mô hình khuyến khích người dân bảo vệ rừng như chương trình Giảm phát thải do Phá rừng và Suy thoái rừng (REDD+) quy mô toàn cầu và nhiều chương trình quốc gia khác. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều hoài nghi về hiệu quả của tính bền vững của một số cách tiếp cận. Tại Việt Nam một dự án đang được thực hiện hứa hẹn cách bảo vệ rừng ngập mặn mới không tập trung trực tiếp vào cây rừng. Mục tiêu của dự án là giúp đỡ các trang trại nuôi tôm đạt được lợi nhuận cao thông qua phương pháp nuôi tôm kết hợp bảo vệ rừng – vừa đem lại lợi nhuận cao vừa mang tính bền vững, đồng thời nâng cao khả năng chống chịu của vùng bờ trước biến đổi khí hậu.  

Dự án do Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Quốc Tế (IUCN) và Tổ chức phát triển Hà Lan (SNV) thực hiện tại huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau – nơi hiện có ½ diện tích rừng ngập mặn cũng như diện tích nuôi tôm trên toàn quốc. Tôm là một trong những sản phẩm xuất khẩu chủ lực của Việt Nam. Đây cũng chính là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến việc mất rừng ngập mặn, khiến đường bờ biển dài với lượng dân cư đông dễ bị tổn thương trước bão và nước biển dâng. Do đó, cả tính bền vững của ngành nuôi tôm lẫn bảo tồn rừng ngập mặn đều trở thành ưu tiên quốc gia.

Dự án này do Bộ Tài nguyên, Bảo tồn Thiên nhiên và An toàn Hạt nhân Cộng hòa liên bang Đức (BMU) tài trợ tập trung vào nhóm 2600 nông dân đang nuôi tôm kết hợp trong khu vực rừng ngập mặn. Tại khu vực này, theo quy định mỗi hộ dân phải đảm bảo 60% diện tích nuôi tôm có rừng ngập mặn. Lợi nhuận nhận được thấp hơn nhiều lần so với nuôi tôm công nghiệp, nhưng sản phẩm nhận được phong phú, với chi phí đầu tư và rủi do mất mùa cũng thấp hơn nhiều.

Mô hình này không chỉ có tính chống chịu cao với dịch bệnh mà còn ổn định và đem lại lợi nhuận thực tế cao hơn nhiều so với nuôi tôm truyền thống. Một ưu điểm nữa là mô hình này bản chất dựa vào tự nhiên nên sản phẩm tôm có thể được chứng nhận là sản phẩm hữu cơ (sản phẩm sinh thái), đồng nghĩa với việc đáp ứng được yêu cầu ngày càng tăng của thị trường quốc tế đối với các sản phẩm sinh thái và được trả giá cho sản phẩm cao hơn.

Việc chứng nhận sinh thái cho các trại nuôi tôm ở Việt Nam đã được thực hiện trước đây, nhưng vì giá thấp, thanh toán chậm và thiếu sự minh bạch dẫn đến thắc mắc của người dân về lợi ích kinh tế của chứng nhận. Dự án mới đã giải quyết được các vấn đề này. Một thỏa thuận đã được đàm phán với Minh Phú – nhà chế biến tôm đứng thứ 2 thế giới về giá trị xuất khẩu, cam kết sẽ mua toàn bộ sản lượng tôm được chứng nhận với giá cao hơn 10%. Minh Phú cũng sẽ trả chi phí kiểm toán hàng năm và xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ để đảm bảo chuỗi cung cấp từ các hộ nuôi đến nhà máy.

Dự án đang cố gắng khuyến khích thêm nhiều bà con tham gia thông qua đào tạo và giúp đỡ họ đạt tỷ lệ che phủ rừng tối thiểu 50% trên vuông tôm để đạt chứng nhận sinh thái. Trong một số trường hợp, dự án cũng hỗ trợ trồng tái sinh rừng cho các hộ chưa đạt 50% diện tích rừng ngập mặn, đồng thời tổ chức các nhóm hộ dân hướng tới chứng nhận tỷ lệ rừng theo nhóm chứ không phải từng hộ riêng lẻ.

Chính quyền tỉnh Cà Mau hiện đang muốn tăng chứng nhận sinh thái đối với toàn bộ 20,000 héc ta nuôi tôm kết hợp rừng ngập mặn đến năm 2020. Với mong muốn thành lập một “vùng bờ biển sinh thái”, vừa sản xuất tôm có chứng nhận với giá trị kinh tế cao, vừa bảo vệ chống nước biển dâng và các cơn bão mạnh. Trong kịch bản này, nuôi tôm kết hợp trong rừng ngập mặn là một ví dụ điển hình về thích ứng dựa trên hệ sinh thái trước tác động của biến đổi khí hậu. Mô hình này cung cấp động lực tài chính trực tiếp cho người dân trồng và bảo vệ rừng, nên có thể được xem như hình thức hiệu quả của chương trình Chi trả Dịch vụ Môi trường rừng (PES).

Dù mô hình chứng nhận tôm sinh thái có thể nâng cao sinh kế hay cải thiện môi trường hay không, chúng ta vẫn còn phải xem xét thêm. Tuy nhiên, với sự hỗ trợ của chính quyền tỉnh và cam kết của doanh nghiệp thì chúng ta có cơ sở để tin rằng dự án sẽ mang lại lợi ích kinh tế và môi trường bởi mục tiêu của dự án là thay đổi mô hình kinh doanh cơ bản, và các kết quả sẽ tiếp tục tồn tại sau khi dự án kết thúc.

Bài viết liên quan trên website của SNV: www.snvworld.org/en/redd/news/snv-redd-blog/organic-shrimp-certification-a-new-approach-to-pes/chung-nhan-nuoi-tom-sinh 

 


Comments

0 Comments
Write a comment

600 CHARACTERS LEFT

captcha